Hạ tầng số: rào cản lớn đã dần được gỡ bỏ

Trong giai đoạn 2020–2024, chuyển đổi số giáo dục phổ thông được thúc đẩy mạnh mẽ thông qua các chương trình đầu tư hạ tầng, kết nối Internet và triển khai nền tảng quản lý học tập (LMS). Đến năm 2024, phần lớn các địa phương đã hoàn thành mục tiêu cơ bản về kết nối mạng tại trường học.

Dữ liệu tổng hợp cho thấy:

  • Các đô thị và thành phố lớn đạt tỷ lệ trên 95% trường phổ thông có Internet tốc độ cao

  • Khu vực đồng bằng đạt khoảng 80–90%

  • Miền núi, vùng sâu vẫn thấp hơn, dưới 70%

Nhận định dữ liệu:
Hạ tầng số không còn là nút thắt lớn nhất của chuyển đổi số giáo dục phổ thông, đặc biệt tại khu vực thành thị và đồng bằng.

LMS đã vào trường học, nhưng chưa vào lớp học

Song song với hạ tầng Internet, các hệ thống quản lý học tập (LMS) được triển khai ngày càng rộng rãi, nhất là sau giai đoạn học trực tuyến do dịch COVID-19.

Theo số liệu năm 2024:

  • 65% trường phổ thông đã triển khai LMS hoặc nền tảng học tập số

  • Tuy nhiên, chỉ 28% giáo viên sử dụng LMS thường xuyên trong hoạt động giảng dạy

Biểu đồ 2: So sánh tỷ lệ trường triển khai LMS và giáo viên sử dụng LMS thường xuyên

Khoảng cách dữ liệu đáng chú ý:
Việc “có hệ thống” chưa đồng nghĩa với “vận hành hiệu quả”.

Năng lực số của giáo viên: điểm nghẽn then chốt

Dữ liệu khảo sát về mức độ sử dụng công cụ số của giáo viên phổ thông cho thấy sự phân hóa rõ rệt:

  • 22% giáo viên sử dụng thành thạo các công cụ số (LMS, bài giảng số, lớp học trực tuyến)

  • 48% dừng ở mức sử dụng cơ bản (trình chiếu, video)

  • 30% ít hoặc hầu như không sử dụng công cụ số trong giảng dạy

Biểu đồ 3: Mức độ sử dụng công cụ số của giáo viên phổ thông

Insight dữ liệu:
Chuyển đổi số trong giáo dục không chỉ là bài toán công nghệ, mà là bài toán về đào tạo và thay đổi thói quen nghề nghiệp của giáo viên.

Khi trường học đi nhanh hơn con người

Sự chênh lệch giữa hạ tầng và năng lực sử dụng đang tạo ra một nghịch lý: hệ thống công nghệ được đầu tư nhưng chưa khai thác hết giá trị.

Ở nhiều trường, LMS chủ yếu được dùng để:

  • Lưu trữ tài liệu
  • Giao – nhận bài tập

Trong khi các chức năng quan trọng như:

  • Cá nhân hóa học tập
  • Theo dõi tiến độ học sinh
  • Phân tích dữ liệu học tập vẫn chưa được sử dụng rộng rãi.

Vấn đề đặt ra:
Nếu không đầu tư song song cho đào tạo giáo viên, chuyển đổi số có nguy cơ trở thành “số hóa hình thức”.

Dữ liệu gợi mở điều gì cho chính sách?

Từ các số liệu trên, có thể rút ra ba hàm ý chính sách quan trọng:

- Chuyển trọng tâm từ đầu tư hạ tầng sang phát triển năng lực số cho giáo viên
- Thiết kế các chương trình bồi dưỡng gắn với thực hành trên LMS, không chỉ tập huấn lý thuyết
- Sử dụng dữ liệu sử dụng hệ thống để đánh giá hiệu quả chuyển đổi số, thay vì chỉ dựa trên số lượng nền tảng được triển khai

Sau 5 năm chuyển đổi số, giáo dục phổ thông Việt Nam đã đạt được bước tiến quan trọng về hạ tầng và công nghệ. Tuy nhiên, dữ liệu cho thấy thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở thiết bị hay nền tảng, mà ở con người và năng lực sử dụng công nghệ trong dạy – học. Chỉ khi khoảng cách giữa “trường học số” và “giáo viên số” được thu hẹp, chuyển đổi số giáo dục mới có thể tạo ra tác động thực chất và bền vững.

Media360 sẽ tiếp tục phân tích dữ liệu chuyển đổi số giáo dục theo từng bậc học và địa phương, nhằm cung cấp cơ sở tham chiếu cho hoạch định chính sách và quản lý giáo dục.